was Thomas Witteroos

Wie

Spaanse troepen onder aanvoering van Don Frederik belegeren in het jaar 1572 de stad Zutphen. Met hevig kanonvuur wordt de Nieuwstadspoort beschoten. Op 16 november van dat jaar wordt een bres geslagen in de muur en de Spanjaarden vallen Zutphen binnen. De bewoners van de oude stad worden het slachtoffer van een onvoorstelbaar bloedbad, dat de geschiedenis in zal gaan als het "bloedbad van Zutphen". Wanneer de rust is weer gekeerd verschijnt Thomas Witteroos in Zutphen. Wie is hij en wat moest hij daar?

De geschiedenis van de Varkensweide en Het Bornhof

Het Oude Bornhof en Het Bornhof zijn nog wel bekende begrippen in Zutphen. Geldt dat ook voor het Nieuwe Bornhof, dat een maar kortstondig bestaan kende ?
En hoe zit het met de Varkensweide ?

Thomas Witteroos - Wie was hij ?

Portretschilder ?

Dit portret van Cornelis van Cuyck van Mierop, Stalmeester van de prins van Oranje en Baljuw van Den Haag, is geschilderd in het jaar 1566 en het wordt toegeschreven aan Thomas Witteroos

Hij was huisschilder in Schoonhoven

Tussen 1553 en 1572 woonde Thomas Witteroos in Schoonhoven. Hij was gehuwd met Janneken Willemsdochter. Niet bekend is of uit het huwelijk kinderen geboren zijn. In Schoonhoven, waar hij bekend stond als Thomas de Schilder, had hij een schildersbedrijf. Veel geld bracht dat echter niet op en om zijn inkomsten aan te vullen besloot hij zich te bekwamen in de landmeetkunde en dat had succes.

Hij was landmeter van de Koning in Gelderland

In 1568 kreeg hij opdracht van de Gelderse Rekenkamer om geconfiskeerde goederen op te meten en in kaart te brengen. Er was duidelijk behoefte aan een goede landmeter in vaste dienst van Gelre en Zutphen en Witteroos zocht een vaste betrekking. Waarschijnlijk nog in 1568 verzocht hij de Rekenkamer om hem aan te stellen als landmeter.
Die aanstelling had nog wel wat voeten in de aarde. Thomas Witteroos was niet officieel erkend als landmeter en de Rekenkamer wilde dat hij eerst examen deed bij een erkende landmeter. Tevergeefs zocht hij naar een landmeter, die hem het examen kon afnemen.
Tenslotte nam de Gelderse Rekenkamer genoegen met een verklaring van Hollandse gezagsdragers waaruit bleek dat Thomas Witteroos een bekwaam landmeter was en bovendien een goed katholiek.
Op 4 november 1569 legde hij bij Rekenkamer de eed af en vervolgens zwoer hij bij het Hof van Gelre dat hij de koning, Filips II, trouw zou dienen. Vanaf dat moment mocht hij zich gezworen landmeter noemen.

Hij bracht de landerijen van Zutphen in kaart

Na de bezetting van Zutphen door de Spanjaarden op 16 november 1572 kreeg Thomas Witteroos van Don Frederik opdracht om de geconfiskeerde landerijen van de stad Zutphen ik kaart te brengen. In het jaar 1573 verscheen zijn Caertenboek met daarin ook de kaart van de Varkensweide.

Hij overleed op 24 maart 1575

Thomas Witteroos had een opdracht van de Rekenkamer aangenomen om in Deventer metingen te doen. Op 24 maart 1575 begon hij zijn reis naar Deventer vanuit Arnhem. Op de Veluwe werd hij overvallen door opstandelingen en vermoord. Zijn voerman bracht het lichaam terug naar Arnhem.

Zijn kompasroos

In zijn korte bestaan als landmeter vervaardigde Thomas Witteroos bijna 80 kaarten en 2 kaartboeken, die hij voorzag van een kompasroos.
In het Caertenboek van de landerijen van Zutphen gebruikt hij echter een andere afbeelding.

Het Caertenboek

Ten Noorden

Dit gebied ligt ten noorden van de Varkensweide en sluit daarop aan. Er staan onder meer illustraties op van het leprozenhuis "de Worf" en de ruïne van het verwoeste Franciscaner klooster Galilea.

Verder valt de naam van de Warnsveldseweg op. Die wordt "Die Steenwech naar Warnsveld" genoemd. Blijkbaar was de Warnsveldseweg in 1573 al een verharde weg.

De Varkensweide

Tegenover de Laarpoort en grenzend aan de Singel ligt "Die Varkensweij", aangeduid met de letter "A". Thomas Witteroos omschrijft het als "Laech Lant" en "Veel Waeters".

Blijkbaar is het een moerassig stukje grond. Ook vermeldt hij de oppervlakte, die bedraagt 3 morgen en 4 hont.

Ten Zuiden

Dit gebied ligt ten zuiden van de Varkensweide en sluit daarop aan. Op deze kaart ontbreken de illustraties. Alleen "Die Wech naar Doesburg" is ingekleurd.

Op een aantal percelen wordt gerst en rogge verbouwd en de rest is in gebruik als weiland of hooiland.